Güncel Bilgiler · Konu 3/7 · sıralı çalışma
Kısa özet: Uluslararası kuruluşlar, KPSS güncel bilgilerin en garantili başlığıdır: sorular kuruluş yılı, merkez şehri ve Türkiye'nin üyelik durumu gibi değişmeyen bilgilerden gelir. Türkiye; BM (1945 kurucu), NATO (1952), Avrupa Konseyi (1949) ve OECD'nin (1961 kurucu) üyesi, AB'nin ise yalnızca adayıdır.
- 19 altın kural
- KPSS'de ort. 1-2 soru
- En kritik: yıl-merkez-amaç üçlüsü, Türkiye üyelikleri
Bu başlıkta her kuruluş için "ne zaman - nerede - ne amaçla" üçlüsü ve Türkiye'nin üyelik durumu sorulur; bilgiler yapısaldır ve eskimez. Merkez şehirlerini (New York, Brüksel, Cenevre, Strazburg, Viyana, Paris) birbirine karıştırmamak en kritik noktadır.
Birleşmiş Milletler (BM)
BM, 24 Ekim 1945'te kurulmuş, merkezi New York'ta bulunan, dünya barışı ve güvenliğini korumayı amaçlayan en kapsamlı uluslararası örgüttür. Türkiye kurucu üyeler arasındadır. Genel Kurul, Güvenlik Konseyi ve Sekreterlik başlıca organlarıdır.
NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü)
NATO, 1949'da kurulmuş, merkezi Brüksel'de bulunan bir kolektif savunma örgütüdür. Türkiye 1952'de örgüte üye olmuştur. Bir üyeye yapılan saldırının tüm üyelere yapılmış sayılması ilkesi (5. Madde) örgütün temel dayanağıdır.
Avrupa Birliği (AB)
AB'nin kökleri 1957 Roma Antlaşması'na dayanır, bugünkü siyasi yapısını 1993'te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması ile kazanmıştır. Merkezi Brüksel'dedir. Türkiye, 1999'da aday ülke statüsü almış, tam üye değildir.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 1948'de kurulmuş, merkezi İsviçre'nin Cenevre kentinde bulunan, küresel halk sağlığı politikalarını koordine eden BM uzmanlık kuruluşudur. Salgın hastalıklarla mücadele ve aşılama programları başlıca faaliyet alanlarındandır.
Dünya Bankası
Dünya Bankası, 1944'te Bretton Woods Konferansı'nda kurulmuş, merkezi Washington D.C.'de bulunan; gelişmekte olan ülkelere kalkınma projeleri için kredi ve teknik destek sağlayan uluslararası finans kuruluşudur.
Uluslararası Para Fonu (IMF)
IMF, Dünya Bankası ile aynı yıl (1944) Bretton Woods Konferansı'nda kurulmuş, merkezi Washington D.C.'dedir. Üye ülkelerin ödemeler dengesi sorunlarında finansal destek sağlamak ve küresel parasal iş birliğini geliştirmek amacıyla çalışır.
Örnek Soru
Soru: Aşağıdaki uluslararası kuruluşlardan hangisinin merkezi Cenevre'de değildir?
Doğru Cevap: C) IMF (Uluslararası Para Fonu), 1944'te Dünya Bankası ile birlikte Bretton Woods Konferansı'nda kurulmuş olup merkezi Washington D.C.'dedir. WHO, WTO ve BM İnsan Hakları Konseyi gibi kuruluşlar ise İsviçre'nin Cenevre kentinde konumlanmıştır. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
İlgili Konular
Sıkça Sorulan Sorular
Birleşmiş Milletler'in merkezi ABD'nin New York kentindedir. Örgüt 24 Ekim 1945'te kurulmuş olup dünya barışı ve güvenliğini korumak, devletler arası iş birliğini geliştirmek amacıyla faaliyet gösterir. Türkiye kurucu üyeler arasında yer alır ve bu bilgi KPSS'de en sık sorulan kuruluş bilgilerindendir.
Türkiye, 1949'da kurulan NATO'ya 1952 yılında üye olmuştur. NATO'nun merkezi Belçika'nın Brüksel kentindedir ve örgütün temel ilkesi, bir üyeye yönelik saldırının tüm üyelere yönelik sayılmasını öngören kolektif savunma maddesidir (5. Madde).
IMF ve Dünya Bankası, 1944'te aynı Bretton Woods Konferansı'nda kurulmuş ve ikisinin de merkezi Washington D.C.'dedir; ancak IMF üye ülkelerin ödemeler dengesi ve para politikası sorunlarına odaklanırken, Dünya Bankası gelişmekte olan ülkelere uzun vadeli kalkınma projeleri için kredi sağlar.
Hayır, Türkiye Avrupa Birliği'ne tam üye değildir. Türkiye 1963'te Ankara Antlaşması ile ortaklık ilişkisi kurmuş, 1999'da aday ülke statüsü kazanmış ve 2005'te tam üyelik müzakerelerine başlamıştır; ancak müzakereler süreci tamamlanmamıştır ve Türkiye halen aday ülke statüsündedir.