KPSS Kurtuluş Savaşı Hap Bilgiler 2026

Tarih · Konu 6/15 · sıralı çalışma

Kısa özet: Kurtuluş Savaşı, 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışıyla başlayıp 24 Temmuz 1923 Lozan Barış Antlaşması ile sonuçlanan milli mücadele sürecidir. Sınavda en kritik zincir; Amasya Genelgesi, Erzurum-Sivas Kongreleri, Misak-ı Milli, 23 Nisan 1920 TBMM, cepheler (Doğu-Güney-Batı), Sakarya, Büyük Taarruz, Mudanya ve Lozan'dır.

20 altın kural
KPSS'de ort. ~3-4 soru
En kritik: kongre kararları, Sakarya, Lozan

KPSS'nin en yüksek ağırlıklı Tarih konusudur; kongre kararları, cephelerin sonuçları, antlaşmaların 'ilk' olma özellikleri ve kronolojik sıralama sorulur. Her olayı 'ne zaman, kiminle, hangi sonuçla' üçlüsüyle kodlamak, sıralama sorularındaki çeldiricileri elemenin en güvenli yoludur.

Mondros Sonrası İşgaller

30 Ekim 1918 Mondros Ateşkesi sonrasında İtilaf Devletleri Anadolu'yu fiilen işgale başlamış; 13 Kasım 1918'de İstanbul işgal edilmiş, 15 Mayıs 1919'da ise Yunan kuvvetleri İzmir'i işgal etmiştir.

Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı

Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmış, bu tarih Kurtuluş Savaşı'nın başlangıcı ve Gençlik ve Spor Bayramı olarak kabul edilir.

Amasya Genelgesi

22 Haziran 1919'da yayımlanan Amasya Genelgesi'nde 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' ifadesiyle milli mücadelenin gerekçesi ve yöntemi ortaya konmuş; bu genelge Kurtuluş Savaşı'nın ilk yazılı belgesi ve ihtilal beyannamesi niteliğindedir.

Erzurum ve Sivas Kongreleri

23 Temmuz 1919'da toplanan Erzurum Kongresi bölgesel, 4 Eylül 1919'da toplanan Sivas Kongresi ise milli nitelikte kararlar almıştır. Sivas Kongresi'nde tüm milli cemiyetler 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' adı altında birleştirilmiştir.

Misak-ı Milli

Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde 28 Ocak 1920'de kabul edilen Misak-ı Milli (Milli Ant), Mondros Ateşkesi imzalandığı sırada işgal altında olmayan topraklardaki Türklerin yaşadığı bölgelerin bölünmez bütün olduğunu ilan eden bağımsızlık belgesidir.

İstanbul'un Resmen İşgali ve TBMM'nin Açılışı

İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal edip Meclis-i Mebusan'ı dağıtınca, Mustafa Kemal Ankara'da yeni bir meclis toplanması çağrısında bulunmuş; 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) açılmıştır.

14 Hap Bilgi Daha

Kurtuluş Savaşı konusunun tüm hap bilgilerine erişmek için ücretsiz kayıt ol.

Ücretsiz Kayıt Ol

Doğu Cephesi

Ermenilerin doğu illerinde kurmak istediği devlete karşı açılan Doğu Cephesi'nde Kâzım Karabekir komutasındaki Türk kuvvetleri 1920'de Ermeni kuvvetlerini yenilgiye uğratmış, Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu, TBMM'nin imzaladığı ilk siyasi antlaşmadır.

Güney Cephesi

Fransızlara karşı düzenli ordudan çok halkın kendiliğinden direnişiyle sürdürülen Güney Cephesi'nde Maraş, Antep ve Urfa'da yerel halk büyük direniş göstermiş; bu direniş sonucunda Antep'e 'Gazi', Urfa'ya 'Şanlı' unvanı verilmiştir.

Batı Cephesi ve I.-II. İnönü Savaşları

Yunan kuvvetlerine karşı açılan Batı Cephesi'nde İsmet (İnönü) komutasındaki Türk kuvvetleri, Ocak 1921'deki I. İnönü ve Mart-Nisan 1921'deki II. İnönü savaşlarını kazanmıştır. II. İnönü zaferinden sonra Mustafa Kemal, İsmet Paşa'ya 'Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz' mesajını göndermiştir.

#10

Kütahya-Eskişehir Savaşları ve Geri Çekilme

Temmuz 1921'de yapılan Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda Türk ordusu yenilgiye uğramış, TBMM ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesine karar vermiştir. Bu süreçte Mustafa Kemal'e TBMM tarafından Başkomutanlık yetkisi verilmiştir.

#11

Sakarya Meydan Muharebesi

23 Ağustos - 13 Eylül 1921 tarihleri arasında yapılan Sakarya Meydan Muharebesi, Türk ordusunun zaferiyle sonuçlanmış; bu zafer üzerine TBMM, Mustafa Kemal'e 'Gazi' unvanı ve 'Mareşal' rütbesini vermiştir. Savaş sonrası Yunan ordusu bir daha taarruz edememiştir.

#12

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi

26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz sonucunda 30 Ağustos 1922'de kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi'yle Yunan ordusu büyük bir bozguna uğramış, 9 Eylül 1922'de İzmir düşman işgalinden kurtarılmıştır.

#13

Mudanya Ateşkes Antlaşması

11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Ateşkesi ile Yunanistan'la savaş fiilen sona ermiş, İstanbul ve Boğazlar TBMM yönetimine bırakılmış, ancak asıl devri barış antlaşmasına bırakılmıştır.

#14

Saltanatın Kaldırılması

Lozan görüşmeleri öncesinde, İtilaf Devletleri'nin hem İstanbul hükümetini hem TBMM'yi barış görüşmelerine çağırması üzerine TBMM, 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırarak tek bir meşru otorite olduğunu ortaya koymuştur.

#15

Lozan Barış Antlaşması

24 Temmuz 1923'te İsviçre'nin Lozan kentinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye'nin bağımsızlığı büyük devletler tarafından tanınmış, kapitülasyonlar kaldırılmış ve Misak-ı Milli sınırları büyük ölçüde kabul edilmiştir. Boğazlar meselesi ve Musul sorunu tam çözüme kavuşmamıştır.

#16

Lozan'da Çözülemeyen Konular

Lozan'da Musul meselesi Türkiye ile İngiltere arasında ayrı bir görüşmeye bırakılmış (1926'da Ankara Antlaşması ile Musul Irak'ta kalmıştır), Boğazlar meselesi ise 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne kadar tam çözüme kavuşmamıştır.

#17

Amasya Görüşmeleri (Ekim 1919)

İstanbul Hükümeti temsilcisi Salih Paşa ile Temsil Heyeti arasında yapılan Amasya Görüşmeleri, İstanbul Hükümeti'nin Temsil Heyeti'ni resmen muhatap aldığı ilk gelişmedir; Mebusan Meclisi'nin toplanması kararlaştırılmıştır.

#18

Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920)

Osmanlı topraklarını paylaştıran Sevr Antlaşması, Mebusan Meclisi kapalı olduğu için onaylanamamış, TBMM ise antlaşmayı tanımadığını ilan etmiştir; bu nedenle hukuken geçerlilik kazanmamış 'ölü doğmuş' bir antlaşma kabul edilir.

#19

Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması ile Sovyet Rusya, TBMM'yi ve Misak-ı Milli'yi tanıyan ilk büyük Avrupa devleti olmuş; taraflar birinin tanımadığı antlaşmayı diğerinin de tanımayacağını kabul etmiştir.

#20

Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921)

Sakarya Zaferi'nin ardından Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ile Fransa, TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf Devleti olmuş ve Güney Cephesi kapanmıştır; Hatay dışında bugünkü Suriye sınırı büyük ölçüde çizilmiştir.

Örnek Soru

Soru: TBMM'nin imzaladığı ilk siyasi antlaşma olma özelliğini taşıyan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mudanya Ateşkes Antlaşması
B) Gümrü Antlaşması
C) Lozan Barış Antlaşması
D) Ankara Antlaşması (Fransa ile)
E) Moskova Antlaşması

Doğru Cevap: B) Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı kazanılan zafer sonrasında 1920'de imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin bir devlet olarak imzaladığı ilk siyasi antlaşmadır ve TBMM'nin uluslararası alanda meşruiyetini gösteren ilk adımdır. Diğer seçenekler daha sonraki tarihlerde imzalanmış antlaşmalardır.

İlgili Konular

Sıkça Sorulan Sorular

Kurtuluş Savaşı'nın başlangıcı olarak, Mustafa Kemal'in 9. Ordu Müfettişi sıfatıyla 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışı kabul edilir. Bu tarih, milli mücadelenin örgütlü bir şekilde başlamasının sembolü sayılır ve bu nedenle Türkiye'de 19 Mayıs, Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanır. KPSS'de bu tarih hem tarihi hem de güncel anlamıyla sıkça sorulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, İtilaf Devletleri'nin 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal edip Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nı dağıtmasının ardından, 23 Nisan 1920'de Ankara'da açılmıştır. Meclisin açılması, milli iradeyi temsil eden yeni ve tam yetkili bir siyasi otoritenin kurulması amacını taşımış, milli mücadelenin hem siyasi hem askeri liderliğini üstlenmiştir.

23 Ağustos - 13 Eylül 1921 tarihleri arasında yapılan Sakarya Meydan Muharebesi, Yunan ordusunun Ankara'ya yönelik ilerleyişini durdurmuş ve savaşın kaderini Türk lehine çevirmiştir. Zafer sonrası TBMM, Mustafa Kemal'e 'Gazi' unvanı ve 'Mareşal' rütbesini vermiştir. Bu savaştan sonra Yunan ordusu bir daha büyük bir taarruz gerçekleştirememiş, savunmaya geçmek zorunda kalmıştır.

Lozan Barış Antlaşması'nda (24 Temmuz 1923) Musul ve Boğazlar meseleleri tam olarak çözülememiştir. Musul sorunu Türkiye ile İngiltere arasında ayrı görüşmelere bırakılmış, 1926'da imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul Irak sınırları içinde kalmıştır. Boğazlar meselesi ise ancak 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye lehine tam olarak çözüme kavuşmuştur.