Tarih · Konu 2/15 · sıralı çalışma
Kısa özet: Osmanlı Yükselme Dönemi, 1453'te İstanbul'un fethiyle başlayıp Kanuni Sultan Süleyman'ın 1566'daki ölümüne kadar süren, devletin üç kıtada en geniş sınırlarına ulaştığı dönemdir. Sınavda en kritik konular Fatih'in Kanunname-i Ali Osman'ı, Yavuz'un Mısır Seferi ile halifeliğin Osmanlı'ya geçişi (1517) ve Kanuni dönemindeki Mohaç, I. Viyana ve Preveze gelişmeleridir.
- 20 altın kural
- KPSS'de ort. ~1-2 soru
- En kritik: 1453, halifeliğin geçişi, Preveze
KPSS bu dönemde hangi padişahın hangi bölgeyi kime karşı fethettiğini ve kurumsal yenilikleri (Kanunname, halifelik, kapitülasyonlar) sorar. En sık çeldirici, Yavuz ile Kanuni dönemi gelişmelerinin birbirine karıştırılmasıdır. Her savaşı padişah + rakip devlet + sonuç üçlüsüyle birlikte öğrenin.
İstanbul'un Fethi (1453)
Fatih Sultan Mehmed, 1453'te Bizans İmparatorluğu'na son vererek İstanbul'u fethetti; bu olay Kuruluş Dönemi'ni kapatıp Yükselme Dönemi'ni başlattı ve Orta Çağ'ın kapanışı olarak da kabul edilir.
Fatih'in Merkeziyetçi Politikaları
Fatih Sultan Mehmed, Kanunname-i Ali Osman ile devlet teşkilatını kanunlara bağladı, kardeş katlini yasallaştırdı ve merkezi otoriteyi güçlendirerek Divan-ı Hümayun'un işleyişini düzenledi.
Fatih Dönemi Fetihleri
Fatih Sultan Mehmed döneminde Sırbistan, Mora, Trabzon Rum İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı Osmanlı hakimiyetine alındı; böylece Anadolu ve Balkanlarda siyasi birlik büyük ölçüde tamamlandı.
II. Bayezid Dönemi
Fatih'in ardından tahta geçen II. Bayezid döneminde iç karışıklıklar bastırıldı, Osmanlı-Memlük ilişkileri gerginleşti ve Safevi tehdidinin ilk belirtileri bu dönemde ortaya çıktı.
Yavuz Sultan Selim ve Doğu Politikası
Yavuz Sultan Selim, Safevi Devleti'ne karşı Çaldıran Savaşı'nı kazanarak Doğu Anadolu'da Osmanlı hakimiyetini güçlendirdi ve Şii-Safevi tehdidini büyük ölçüde geriletti.
Mısır Seferi ve Halifelik
Yavuz Sultan Selim, Mercidabık ve Ridaniye savaşlarıyla Memlük Devleti'ne son verdi; Mısır, Suriye ve Hicaz Osmanlı topraklarına katıldı, halifelik unvanı Osmanlı padişahlarına geçti.
Örnek Soru
Soru: Osmanlı Devleti'nde halifelik unvanının Osmanlı padişahlarına geçmesi hangi olayla ilişkilendirilir?
Doğru Cevap: C) Yavuz Sultan Selim'in Mercidabık ve Ridaniye savaşlarıyla Memlük Devleti'ni ortadan kaldırıp Mısır'ı fethetmesiyle halifelik unvanı Osmanlı padişahlarına geçmiştir. Çaldıran Safevilere karşı, Mohaç ve Preveze ise Kanuni döneminde Avrupa'ya yönelik seferlerdir ve halifelikle doğrudan ilgili değildir.
İlgili Konular
Sıkça Sorulan Sorular
Yükselme Dönemi, 1453'te Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'u fethetmesiyle başlar ve 1566'da Kanuni Sultan Süleyman'ın ölümüne kadar sürer. Bu yaklaşık bir asırlık dönemde Osmanlı, Fatih, II. Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman'ın saltanatlarıyla siyasi, askeri ve hukuki açıdan zirveye ulaşmıştır. KPSS'de bu dönem sınırları net ayırt edilmelidir.
Halifelik, Yavuz Sultan Selim'in 1517'de Mısır'daki Memlük Devleti'ni ortadan kaldırmasıyla Osmanlı padişahlarına geçmiştir. Bu olay Osmanlı'nın İslam dünyasındaki siyasi ve dini otoritesini pekiştirmiş, padişahların aynı zamanda halife unvanını taşımasını sağlamıştır. KPSS'de bu geçiş sıkça Mısır seferiyle birlikte sorulur.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mohaç Savaşı ile Macaristan'a büyük darbe vuruldu, Preveze Deniz Savaşı ile Akdeniz'de üstünlük sağlandı ve kapsamlı kanunnamelerle devlet hukuku sistemleştirildi. Sınırlar üç kıtada en geniş noktasına ulaştı. Bu nedenle Avrupa'da 'Muhteşem', Osmanlı'da 'Kanuni' unvanıyla anılmıştır.
Yükselme Dönemi, 1566'da Kanuni Sultan Süleyman'ın ölümü ve yerine geçen II. Selim ile birlikte fetih hareketlerinin yavaşlamasıyla sona ermiştir. Bu değişim, Duraklama Dönemi'nin başlangıcı olarak kabul edilir; devlet artık aynı hızda toprak kazanamaz hale gelmiş ve iç-dış sorunlar öne çıkmaya başlamıştır.