KPSS Cumhurbaşkanlığı Hap Bilgiler 2026

Vatandaşlık · Konu 3/10 · sıralı çalışma

Kısa özet: Cumhurbaşkanlığı, 2017 Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde tek başlı yürütmenin tamamını oluşturur. Cumhurbaşkanı halk tarafından 5 yıllığına seçilir ve bir kişi en fazla iki kez seçilebilir; yürütme yetkisine ilişkin konularda kararname çıkarabilir, ancak kararname kanunla çatışırsa kanun esas alınır.

19 altın kural
KPSS'de ort. 1-2 soru
En kritik: CB kararnamesi, seçim usulü, cezai sorumluluk (301/360/400)

KPSS'de Cumhurbaşkanlığı soruları en çok kararname-kanun ilişkisi, seçim usulü ve 301-360-400 sayı eşiklerinden gelir; 2017 öncesi sistemle karşılaştırmalı öncüller de sıktır. Hangi yetkinin yeni sistemle geldiğini ve kararnamenin çıkarılamayacağı alanları net ayırt etmek gerekir.

Devlet başkanlığı sıfatı

Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin başıdır ve bu sıfatla Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk Milleti'nin birliğini temsil eder; Anayasa'nın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetir.

Yürütme yetkisi ve görevi

2017 sonrası sistemde yürütme yetki ve görevi, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu aracılığıyla değil, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır; yürütme tek başlı bir yapıya kavuşmuştur.

Halk tarafından seçim

Cumhurbaşkanı, halk tarafından doğrudan genel oyla 5 yıllığına seçilir; Cumhurbaşkanlığı ve TBMM seçimleri aynı günde yapılır. İlk oylamada geçerli oyların salt çoğunluğu sağlanamazsa, iki hafta sonra en çok oyu alan iki aday arasında ikinci tur yapılır.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi

Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Ancak Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda kararname çıkarılamaz.

Kararname-kanun çatışması

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda aynı konuda farklı hükümler bulunması hâlinde kanun hükümleri esas alınır; kararname, kanunun üzerinde veya kanunla eşdeğer bir norm değildir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları

Cumhurbaşkanı, gerekli gördüğü sayıda Cumhurbaşkanı Yardımcısı atayabilir. Bu makam, 2017 öncesinde var olan Başbakanlık makamının yerini alan yeni sistemin bir parçasıdır.

13 Hap Bilgi Daha

Cumhurbaşkanlığı konusunun tüm hap bilgilerine erişmek için ücretsiz kayıt ol.

Ücretsiz Kayıt Ol

Bakanların atanması

Bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve yine Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınabilir; bakanlar TBMM'ye karşı değil doğrudan Cumhurbaşkanı'na karşı sorumludur.

OHAL ilanı

Cumhurbaşkanı; savaş, ayaklanma, doğal afet, tehlikeli salgın hastalık veya ağır ekonomik bunalım hâllerinde süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hâl ilan edebilir (m.119); karar aynı gün TBMM'nin onayına sunulur ve TBMM süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Yasama ile ilişkisi: veto

Cumhurbaşkanı, TBMM'nin kabul ettiği kanunları 15 gün içinde yayımlar veya bir kez daha görüşülmek üzere geri gönderir; TBMM geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

#10

Yargı ile ilişkisi: atamalar

Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi'nin 15 üyesinden 12'sini seçer; HSK'nın 13 üyesinden 4'ünü ve Danıştay üyelerinin dörtte birini atar. Bu yetkiler, yürütmenin yüksek yargı organlarının oluşumundaki payını gösterir.

#11

Meclisin feshi yerine yenileme

Yeni sistemde fesih yoktur; Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının 3/5 çoğunluğuyla (360) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Her iki durumda da Cumhurbaşkanlığı ve TBMM seçimleri birlikte yenilenir.

#12

Sorumsuzluk hâli

Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) önergesiyle soruşturma açılması istenebilir; Meclis 3/5 (360) gizli oyla soruşturma açabilir ve üye tamsayısının 2/3'ünün (400) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk edebilir.

#13

Anayasa değişikliklerini onaylama

TBMM'de 360-399 oyla kabul edilen anayasa değişikliği kanunları zorunlu olarak halkoylamasına sunulur; 400 ve üzeri oyla kabul edilenleri Cumhurbaşkanı doğrudan yayımlayabilir veya dilerse halkoyuna sunabilir.

#14

Uluslararası anlaşmalar

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Cumhurbaşkanı'nın görevidir; onaylama, kural olarak TBMM'nin antlaşmayı uygun bulma kanunuyla onaylamayı uygun bulmasına bağlıdır (m.90).

#15

Genelkurmay Başkanı ile ilişki

Cumhurbaşkanı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verme yetkisine sahiptir; milli güvenlik politikalarının belirlenmesinde ve uygulanmasında Milli Güvenlik Kurulu aracılığıyla da rol oynar.

#16

Sınavda sık çıkan tuzak

'Cumhurbaşkanı'nın kararnameleri her konuda kanunun yerini alır' ifadesi yanlıştır; münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konularda (temel haklar, suç ve ceza gibi) kararname çıkarılamaz, bu ayrım sınavda sıkça test edilir.

#17

Adaylık şartları

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı olmak gerekir. Aday gösterme: siyasi parti grupları, son genel seçimde toplam geçerli oyların %5'ini aşan partiler veya en az 100 bin seçmen imzası.

#18

İki dönem kuralı ve istisnası

Bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilir; ancak Cumhurbaşkanı'nın ikinci döneminde TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verirse, Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

#19

CB yardımcıları ve bakanların statüsü

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından atanır; milletvekilleri atanırsa TBMM üyelikleri düşer. Göreve başlarken TBMM önünde ant içerler; makamı boşalan Cumhurbaşkanlığına yenisi seçilinceye kadar Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder.

Örnek Soru

Soru: 2017 sonrası Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanun arasında aynı konuda çelişki bulunması durumunda hangisi esas alınır?

A) Kararname, sonradan çıkarıldığı için her zaman esas alınır
B) Kanun esas alınır
C) İkisi de geçersiz sayılır, konu düzenlenmemiş kabul edilir
D) Anayasa Mahkemesi her olayda yeniden kanun çıkarır
E) Cumhurbaşkanı hangisinin uygulanacağına serbestçe karar verir

Doğru Cevap: B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, kanunla aynı düzeyde veya kanunun üzerinde bir norm değildir; aynı konuda kanun ile kararname arasında çelişki varsa kanun hükümleri uygulanır. Bu nedenle B doğrudur. A, D ve E seçenekleri kararnameye kanunun üzerinde bir güç atfettiği için yanlıştır; C ise iki normun da geçersiz sayılacağı yanlış bir varsayımdır.

İlgili Konular

Vatandaşlık Çıkmış Sorular

Soru arşivi

📊

Vatandaşlık Soru Dağılımı

Yıllara göre analiz

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır. Kanun hükmünde kararname (KHK), 2017 öncesi sistemde TBMM'nin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan, kanun gücünde bir düzenlemeydi. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ise 2017 sonrası sistemde doğrudan Anayasa'dan kaynaklanan bir yetkiyle Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılır ve kanunla aynı güçte değildir, kanunla çelişirse kanun üstün tutulur.

Hayır, ikisi farklı kurumlardır. Eski sistemdeki Başbakan, Bakanlar Kurulu'nun başı olarak yürütme yetkisini Cumhurbaşkanı ile paylaşıyordu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı ise kendi başına yürütme yetkisine sahip değildir; Cumhurbaşkanı tarafından atanır, onun belirlediği görevleri yerine getirir ve yürütme yetkisi tek başına Cumhurbaşkanı'nda kalır.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda (örneğin temel hak ve özgürlüklere ilişkin bazı düzenlemeler, suç ve ceza koyma gibi) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Ayrıca kanunda açıkça düzenlenmiş bir konuda, aynı hususu düzenleyen bir kararname çıkarılamaz; bu alanlarda düzenleme kanunla yapılmak zorundadır.

Cumhurbaşkanı ile TBMM birbirinden bağımsız ama etkileşim halinde çalışan organlardır. TBMM kanun çıkarır, Cumhurbaşkanı bunu yayımlar veya bir kez daha görüşülmek üzere geri gönderebilir. Cumhurbaşkanı artık eski sistemdeki gibi güvenoyuyla düşürülemez; TBMM'nin denetimi meclis soruşturması gibi araçlarla, seçimlerin yenilenmesi kararı ise her iki seçimi birlikte etkileyecek şekilde işler.