Güncel Bilgiler · Konu 1/7 · sıralı çalışma
Kısa özet: KPSS güncel bilgiler bölümünde Türkiye gündemi, değişken haberlerden değil kalıcı yapısal bilgilerden sorulur: Cumhuriyet'in ilanı (29 Ekim 1923), Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'ne geçiş (2017 referandumu) ve 81 illi idari yapı. Bu sayfadaki kuralların tamamı eskimeyen, sınavda güvenle kullanılabilecek bilgilerdir.
- 19 altın kural
- KPSS'de ort. ~1 soru
- En kritik: Cumhuriyet kilometre taşları, 2017 sistemi, idari yapı
Bu başlıkta ÖSYM güncel siyasi haberleri değil, Türkiye'nin siyasi ve idari sisteminin sabit gerçeklerini sorar. Cumhuriyet tarihinin kilometre taşlarını ve idari yapının kademelerini net bilmek, değişken haber takibinden çok daha garantili puan getirir.
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanı
Türkiye Cumhuriyeti, 29 Ekim 1923'te ilan edilmiş, Mustafa Kemal Atatürk ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bu tarih, Türkiye'nin yönetim biçiminin monarşiden cumhuriyete geçişinin resmi başlangıcıdır.
Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi
Türkiye, 2017 anayasa değişikliği referandumu ve 2018 seçimleriyle parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'ne geçmiştir. Bu sistemde Cumhurbaşkanı hem devlet hem hükümet başkanı sıfatını taşır, Başbakanlık makamı kaldırılmıştır.
TBMM'nin açılışı
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 23 Nisan 1920'de Ankara'da açılmıştır. Bu tarih aynı zamanda Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanmaktadır ve Türk milletinin egemenliğini doğrudan temsil eden ilk meclis olma özelliği taşır.
İl ve ilçe idari yapısı
Türkiye idari olarak illere, iller ilçelere bölünmüştür. İlin başında Vali, ilçenin başında Kaymakam bulunur; bu görevliler merkezi hükümeti temsil eden mülki idare amirleridir ve İçişleri Bakanlığı'na bağlı çalışırlar.
Yerel yönetim birimleri
Türkiye'de yerel yönetimler il özel idaresi, belediye ve köy olmak üzere üç ana birimden oluşur (büyükşehirlerde il özel idaresi kaldırılmış, yetkileri büyükşehir belediyesine devredilmiştir). Belediye başkanları ve muhtarlar halk tarafından seçilir.
Anayasa değişiklikleri tarihi
Türkiye Cumhuriyeti'nin yürürlükteki anayasası 1982 Anayasası'dır; 1980 askeri darbesinin ardından hazırlanmış ve halkoyuyla kabul edilmiştir. Anayasa üzerinde bugüne kadar çok sayıda değişiklik yapılmıştır, en kapsamlısı 2017 referandumudur.
Örnek Soru
Soru: Türkiye Büyük Millet Meclisi hangi tarihte açılmıştır?
Doğru Cevap: B) Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920'de Ankara'da açılmıştır ve bu tarih Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanır. 29 Ekim 1923 Cumhuriyet'in ilan tarihi, 13 Ekim 1923 Ankara'nın başkent oluş tarihidir; bu nedenle bu tarihlerin karıştırılmaması gerekir ve doğru cevap B seçeneğidir.
İlgili Konular
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye Cumhuriyeti, 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiş, Mustafa Kemal Atatürk TBMM tarafından ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bu tarih Türkiye'nin yönetim şeklinin cumhuriyete dönüştüğü resmi başlangıç noktasıdır ve her yıl Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanır.
Türkiye, 16 Nisan 2017'deki anayasa değişikliği referandumunun ardından 2018 genel seçimleriyle birlikte Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'ne geçmiştir. Bu sistemde Başbakanlık kaldırılmış, Cumhurbaşkanı hem devlet hem hükümet başkanı olarak görev yapmaya başlamıştır.
Türkiye'de 81 il bulunmaktadır. İl sayısı, en son 1999 yılında Düzce'nin il statüsü kazanmasıyla 80'den 81'e yükselmiş ve o tarihten bu yana değişmemiştir. KPSS'de idari yapı sorularında bu sayı sıkça referans alınır.
Ankara, 13 Ekim 1923 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti ilan edilmiştir; bu tarih Cumhuriyet'in resmi ilanından (29 Ekim 1923) önce gerçekleşmiştir. Ankara'nın seçilme nedeni, Kurtuluş Savaşı'ndaki stratejik konumu ve merkezi coğrafi güvenliğidir.