KPSS Anayasa Değişikliği Hap Bilgiler 2026

Vatandaşlık · Konu 10/10 · sıralı çalışma

Kısa özet: 1982 Anayasası bugüne dek birçok kez değişmiştir; en kapsamlısı, 16 Nisan 2017 halkoylamasıyla kabul edilen ve Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'ni getiren 18 maddelik değişikliktir. 2007'de Cumhurbaşkanı'nın halkça seçilmesi, 2010'da bireysel başvuru kabul edilmiştir. Değişiklik usulü m.175'te düzenlenir: 200 imzayla teklif, 360/400 oy eşikleri.

21 altın kural
KPSS'de ort. 1-2 soru
En kritik: 2017 sisteminin sonuçları, m.175 usulü, 2007-2010 değişiklikleri

KPSS'de bu konu en çok "hangi yenilik hangi değişiklikle geldi?" eşleştirmesi ve 2017 öncesi-sonrası karşılaştırmasıyla sorulur. Tarih ezberi yerine "hangi kurum hangi yetkiyi ne zaman kazandı ya da kaybetti" mantığıyla çalışmak ve m.175'teki sayı eşiklerini bilmek yeterlidir.

1982 Anayasası kökeni

Türkiye'nin yürürlükteki anayasası, 12 Eylül 1980 darbesi sonrasında hazırlanıp 7 Kasım 1982 halkoylamasıyla kabul edilen 1982 Anayasası'dır; o tarihten bugüne çok sayıda madde değişikliğe uğramıştır.

En kapsamlı değişiklik: 2017

16 Nisan 2017 halkoylamasıyla kabul edilen 18 maddelik anayasa değişikliği, Türkiye'yi parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'ne geçirmiştir; 1982 Anayasası'nın en kapsamlı sistem değişikliğidir.

Yürürlüğe giriş

2017 değişikliğinin bazı hükümleri kabulle birlikte, sistemin bütünüyle işler hale gelmesini sağlayan hükümleri ise 2018 genel seçimleriyle birlikte yürürlüğe girmiştir.

Başbakanlık kaldırıldı

2017 öncesinde var olan Başbakanlık makamı ve Bakanlar Kurulu, yeni sistemle birlikte kaldırılmıştır; yürütme yetkisi ve görevi doğrudan Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.

Tek başlı yürütme

2017 öncesinde yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu arasında ikili bir yapıdaydı (düalist yürütme). 2017 değişikliğiyle yürütme tek elde, Cumhurbaşkanı'nda toplanmıştır.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi

2017 değişikliğiyle Cumhurbaşkanı'na, yürütme yetkisine ilişkin konularda doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi tanınmıştır; bu yetki 2017 öncesinde mevcut değildi.

15 Hap Bilgi Daha

Anayasa Değişiklikleri konusunun tüm hap bilgilerine erişmek için ücretsiz kayıt ol.

Ücretsiz Kayıt Ol

TBMM ile seçimlerin birlikte yapılması

2017 değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı ve TBMM genel seçimlerinin aynı günde yapılması esası getirilmiştir; bu da yürütme ile yasamanın aynı meşruiyet döngüsünde yenilenmesini sağlar.

Cumhurbaşkanının parti üyeliği

2017 öncesinde Cumhurbaşkanı'nın tarafsızlık gereği herhangi bir partiyle ilişiği kesiliyordu. 2017 değişikliğiyle Cumhurbaşkanı'nın bir siyasi partiyle ilişkisinin devam edebilmesinin önü açılmıştır.

Askeri yargıda değişim

2017 değişikliğiyle disiplin mahkemeleri dışında askeri mahkemelerin kurulması uygulamasına son verilmiş, asker kişilerin işledikleri suçlara ilişkin yargılama esasları güncellenmiştir.

#10

HSYK'dan HSK'ya

2017 değişikliğiyle Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK), Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) adını almış ve kurulun üye sayısı ile seçilme usulünde düzenlemeler yapılmıştır.

#11

Meclis araştırması ve soruşturma değişti

2017 öncesindeki gensoru (hükûmeti düşürebilen güvensizlik oylaması) ve sözlü soru mekanizmaları kaldırılmıştır; TBMM'nin denetim yolları meclis soruşturması, meclis araştırması, genel görüşme ve yazılı soru olarak devam eder.

#12

OHAL ilanı yetkisi

2017 değişikliğiyle olağanüstü hâl ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanı'na verilmiş, sıkıyönetim kurumu Anayasa'dan tamamen çıkarılmıştır; OHAL kararı aynı gün TBMM'nin onayına sunulur.

#13

Yardımcı organ: Cumhurbaşkanı Yardımcılığı

2017 değişikliğiyle Başbakanlık makamının yerini, Cumhurbaşkanı tarafından atanan bir veya birden fazla Cumhurbaşkanı Yardımcısı kurumu almıştır; bu makam 2017 öncesinde yoktu.

#14

Değişiklik usulü: halkoylaması

m.175'e göre anayasa değişikliği, TBMM üye tamsayısının 1/3'ünün (200) yazılı teklifiyle gündeme gelir ve gizli oyla en az 3/5 çoğunlukla kabul edilir. 360-399 oyla kabul edilen metin zorunlu olarak halkoylamasına gider; 400 ve üzeri oyda Cumhurbaşkanı doğrudan yayımlayabilir veya halkoyuna sunabilir.

#15

Bakanlıkların yeniden yapılanması

2017 sonrası bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir hale gelmiştir; önceden bu alan kanunla düzenleniyordu.

#16

Sınavda karşılaştırma sorusu tuzağı

KPSS'de sıkça 'şu ifade 2017 öncesi mi sonrası mı doğrudur' tipi sorular çıkar. Cevaplarken güncel (post-2017) sistemi esas alın; Başbakanlık, Bakanlar Kurulu güvenoyu gibi ifadeler artık tarihsel bilgidir, güncel değildir.

#17

Türk anayasa tarihi sırası

Türk anayasa tarihi sırasıyla 1876 Kanun-i Esasi, 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu, 1924, 1961 ve 1982 anayasalarından oluşur; 1921 Anayasası, kuvvetler birliğini ve meclis hükûmeti sistemini benimseyen kısa bir çerçeve anayasadır.

#18

2007 değişikliği: halkın seçtiği CB

2007 halkoylamasıyla Cumhurbaşkanı'nın halk tarafından seçilmesi esası kabul edilmiş; görev süresi 5 yıl ve en fazla iki dönem kuralı getirilmiştir. Halkın seçtiği ilk Cumhurbaşkanı seçimi 2014'te yapılmıştır.

#19

2010 değişikliği paketinin getirdikleri

12 Eylül 2010 halkoylamasıyla; Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), pozitif ayrımcılık ve memurlara toplu sözleşme hakkı anayasaya girmiştir.

#20

2001 ve 2004 değişiklikleri

2001 değişikliği temel hak sınırlamasına ölçülülük ilkesini açıkça eklemiştir; 2004 değişikliğiyle ölüm cezası tüm hâlleriyle kaldırılmış ve temel haklara ilişkin milletlerarası antlaşmalara kanunlar karşısında üstünlük tanınmıştır (m.90).

#21

2017'nin sayısal sonuçları

2017 değişikliğiyle milletvekili sayısı 550'den 600'e çıkmış, seçilme yaşı 25'ten 18'e inmiş, seçimler 5 yılda bire alınmış, Anayasa Mahkemesi üye sayısı 17'den 15'e, HSYK 22 üyeden 13 üyeli HSK'ya inmiştir.

Örnek Soru

Soru: 2017 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Başbakanlık makamı ve Bakanlar Kurulu varlığını korumuştur.
B) Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı'nda toplanmış ve tek başlı hale gelmiştir.
C) Cumhurbaşkanı'nın herhangi bir siyasi partiyle ilişkisi kesilmeye devam etmiştir.
D) TBMM seçimleri ile Cumhurbaşkanlığı seçimleri farklı tarihlerde yapılmaya devam etmiştir.
E) Meclis, hükûmeti gensoru yoluyla düşürme yetkisini korumuştur.

Doğru Cevap: B) 2017 değişikliğiyle Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırılmış, yürütme yetkisi tek başlı olarak Cumhurbaşkanı'na verilmiştir; bu nedenle B doğrudur. A, C, D ve E seçenekleri 2017 öncesi (kaldırılmış) düzenlemeleri güncelmiş gibi sunduğu için yanlıştır; örneğin gensoru mekanizması yeni sistemde bulunmamaktadır.

İlgili Konular

Vatandaşlık Çıkmış Sorular

Soru arşivi

📊

Vatandaşlık Soru Dağılımı

Yıllara göre analiz

Sıkça Sorulan Sorular

2017 halkoylamasıyla kabul edilen değişikliğin bir kısmı hemen, sistemin bütünüyle işlerlik kazanmasını sağlayan hükümleri ise 2018 genel seçimleriyle birlikte yürürlüğe girmiştir. KPSS'de bu ayrım 'kabul tarihi' ile 'tam yürürlük tarihi' karıştırılarak sorulabilir, dikkatli olunmalıdır.

En temel fark yürütme organının yapısıdır: 2017 öncesinde yürütme Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu arasında paylaşılmış ikili (düalist) bir yapıdaydı. 2017 sonrasında ise Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırılmış, yürütme yetkisi tek başlı olarak Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.

Genellikle isim ve tarih karıştırma şeklinde sorulur: 2017 değişikliğinden önce kurumun adı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) idi, değişiklikle Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) olarak yeniden yapılandırılmış ve üye sayısı 13'e inmiştir. Sorularda kurumun güncel adı ve yapısı esas alınmalıdır.

Hayır, oy sayısına bağlıdır. TBMM'de 360-399 oyla kabul edilen anayasa değişikliği zorunlu olarak halkoylamasına sunulur. 400 ve üzeri oyla kabul edilen değişikliği ise Cumhurbaşkanı doğrudan yayımlayabilir veya dilerse halkoyuna sunabilir; 2017 değişikliği halkoylamasıyla kabul edilmiştir.

KPSS Anayasa Değişiklikleri Hap Bilgiler