KPSS Anlatım Bozuklukları Hap Bilgiler 2026

Türkçe · Konu 12/12 · sıralı çalışma

Kısa özet: Anlatım bozukluğu, bir cümlede anlamın veya dil bilgisi yapısının kusurlu olmasıdır. Bozukluk anlama dayalı (gereksiz sözcük, çelişki, belirsizlik, mantık hatası) ya da yapıya dayalı (özne-yüklem uyumsuzluğu, tamlama ve ortak öğe yanlışı, çatı uyuşmazlığı) olabilir. KPSS'de genellikle "hangi cümlede anlatım bozukluğu vardır?" kalıbıyla sorulur.

16 altın kural
KPSS'de ort. ~1-2 soru
En kritik: gereksiz sözcük, özne-yüklem uyumu, ortak öğe yanlışı

Gereksiz Sözcük Kullanımı

Aynı anlamı taşıyan sözcüklerin birlikte kullanılmasıdır. Sözcüklerden biri cümleden çıkarıldığında anlam değişmiyorsa o sözcük gereksizdir.

Yanlış: "Eski geçmişte" (eski veya geçmiş yeterli) / "yaklaşık beş dakika kadar" (yaklaşık veya kadar yeterli)

Özne-Yüklem Uyumsuzluğu

Özne ile yüklem arasındaki kişi veya teklik-çokluk uyumunun bozulmasıdır. "Ben ve sen" öznesi biz, "sen ve o" öznesi siz çekimli yüklem ister.

Yanlış: "Ben ve arkadaşım sinemaya gittiler." (gittik olmalı) / "Hepimiz gittim." (gittik olmalı)

Tamlama Yanlışları

İsim tamlamasında tamlayan veya tamlanan ekinin eksik ya da yanlış kullanılmasıdır. Belirtili isim tamlamasında her iki ek de bulunmalıdır.

Yanlış: "Sınıfın öğrenci" (sınıfın öğrencisi olmalı) / "Okul müdür" (okul müdürü olmalı)

Anlamca Çelişki

Cümlede anlamca birbiriyle çelişen ifadelerin bir arada kullanılmasıdır; kesinlik bildiren sözcükle olasılık bildiren sözcük aynı cümlede bulunamaz.

Yanlış: "Kesinlikle belki gelir." / "Her zaman bazen giderim."

Anlatım Belirsizliği

Cümlenin birden fazla anlama gelebilmesi durumudur. Virgül eksikliği veya iyelik/kişi ekinin iki anlama gelmesi belirsizlik yaratır.

Yanlış: "Annesi hasta çocuğu ağlıyordu." (Kim hasta? "Annesi hasta, çocuğu ağlıyordu." ile giderilir)

Bağlaç Yanlışları

Yanlış veya gereksiz bağlaç kullanılmasıdır. "ve, ile, hem...hem" gibi bağlaçlar anlama uygun seçilmelidir.

Yanlış: "Hem çalışkan hem de tembeldir." (zıt anlamlılar "hem...hem" ile bağlanmaz)

10 Hap Bilgi Daha

Anlatım bozuklukları konusunun tüm hap bilgilerine erişmek için ücretsiz kayıt ol.

Ücretsiz Kayıt Ol

Eksik Öğe

Cümlede olması gereken bir öğenin (özne, nesne, tümleç) eksik olması durumudur. Özellikle sıralı ve bağlı cümlelerde her yüklemin öğeleri tam olmalıdır.

Yanlış: "Kitap okuyor ve yazı." (yazı yazıyor olmalı)

Ek Fiil / Ortak Yüklem Eksikliği

Sıralı cümlelerde ortak kullanılan ek fiil veya yüklemin yalnızca son bölümle uyumlu olmasıdır; ortak yüklem her bölüme uygun düşmelidir.

Yanlış: "Hava bugün sıcak, dün soğuktu." ("bugün sıcaktı, dün soğuktu" olmalı)

Ortak Öğe Yanlışı

Sıralı cümlelerde ortak kullanılan öğenin yüklemlerden yalnızca biriyle uyumlu olmasıdır; ortak öğe her yükleme aynı ekle bağlanabilmelidir.

Yanlış: "Annesini çok seviyor, her konuda güveniyordu." ("annesine güveniyordu" olmalı)

#10

Sözcük Sırası Bozukluğu

Bir sözcüğün, özellikle zarfın yanlış yerde kullanılması anlam karışıklığı yaratır; Türkçede öğeler özne + tümleç + yüklem dizilişiyle en açık anlatımı verir.

Yanlış: "İzinsiz inşaata girilmez." (Doğrusu: "İnşaata izinsiz girilmez.")

#11

Mantık Hatası

Cümledeki ifadelerin mantıksal olarak uyuşmaması, neden-sonuç ilişkisinin ters kurulması veya azdan çoğa sıralama ilkesinin bozulmasıdır.

Yanlış: "Yağmur yağdığı için şemsiyemi almadım." / "Bu ilaç hastalığı durduruyor hatta geciktiriyor." (önce geciktirir, sonra durdurur)

#12

Bozukluk Bulma Stratejisi

1) Cümleyi yavaş okuyun. 2) Tekrar eden anlamlı sözcükleri arayın. 3) Özne-yüklem uyumunu kontrol edin. 4) Tamlamaları inceleyin. 5) Mantık tutarlılığını test edin. 6) Bağlaç kullanımını değerlendirin.

#13

Çatı Uyuşmazlığı

Cümledeki fiilimsi ile yüklemin çatı bakımından uyuşmamasıdır; ikisi de etken ya da ikisi de edilgen olmalıdır.

Yanlış: "Kapı açılarak içeri girdi." (edilgen "açılarak" + etken "girdi"; doğrusu "Kapıyı açarak içeri girdi.")

#14

Deyimin Yanlış Kullanımı

Deyimin kalıplaşmış anlamına aykırı bir bağlamda kullanılmasıdır; deyimler anlamları değiştirilerek kullanılamaz.

Yanlış: "Sınavı kazandığını duyunca etekleri tutuştu." ("etekleri tutuşmak" telaşlanmak demektir; sevinç için "etekleri zil çaldı" denir)

#15

Yanlış Anlamda Sözcük Kullanımı

Anlamca birbirine karıştırılan sözcüklerin yanlış tercih edilmesidir: çekingen-çekimser, öğrenim-öğretim, azımsamak-küçümsemek.

Yanlış: "O çok çekimser bir çocuktur." (Doğrusu: çekingen; "çekimser" oylamada görüş bildirmeyen demektir)

#16

Karşılaştırma Belirsizliği

Karşılaştırma yapılan cümlede neyin neyle karşılaştırıldığının açık olmaması durumudur; cümle iki farklı biçimde anlaşılabiliyorsa bozukluk vardır.

Yanlış: "Ali, Veli'den çok kitap okumayı sever." (Veli'yi sevmekten çok mu, Veli'nin sevdiğinden çok mu?)

Örnek Soru

Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

A) Toplantı, yöneticilerin katılımıyla saat onda başladı.
B) Yarınki sınav için bütün konuları tekrar etti.
C) Kardeşim her akşam kitap okur, notlar alır.
D) Sınava sayılı günler kala hâlâ plan yapmamıştı.
E) Bu ilaç, hastalığın ilerlemesini durduruyor hatta geciktiriyor.

Doğru Cevap: E) "hatta" bağlacı anlamca daha güçlü olana geçiş bildirir; hafiften güçlüye sıralama gereği önce "geciktiriyor" sonra "durduruyor" denmelidir. Ters sıralama mantık hatasına yol açar; diğer cümlelerde öğeler tam, sözcükler doğru anlamda kullanılmıştır.

İlgili Konular

Türkçe Çıkmış Sorular

Sıkça Sorulan Sorular

KPSS Genel Yetenek Türkçe testinde anlatım bozuklukları konusundan ortalama 1-2 soru çıkar. Sorular genellikle "hangi cümlede anlatım bozukluğu vardır?" ya da bozukluğun nedenini bulma kalıbıyla sorulur.

En sık karşılaşılan bozukluklar: gereksiz sözcük kullanımı, özne-yüklem uyumsuzluğu, tamlama yanlışları, anlamca çelişki, anlatım belirsizliği, ortak öğe yanlışı, çatı uyuşmazlığı ve deyimlerin yanlış kullanımıdır.

Cümleyi öğelerine ayırarak okuyun: aynı anlama gelen sözcük tekrarını, özne-yüklem uyumunu, ortak öğelerin her yükleme uyup uymadığını ve mantık sırasını kontrol edin. Cümleden bir sözcüğü çıkarınca anlam değişmiyorsa o sözcük gereksizdir.

Bir sözcük cümleden çıkarıldığında anlam daralması ya da bozulması olmuyorsa o sözcük gereksizdir ve anlatım bozukluğu yaratır: "yaklaşık beş dakika kadar" ifadesinde "yaklaşık" ile "kadar" aynı anlamı verdiği için biri atılmalıdır.

Belirsizlik çoğunlukla virgül eksikliğinden ya da iyelik ekinin birden çok anlama gelmesinden doğar. "Annesi hasta çocuğu ağlıyordu." cümlesi virgülle netleşir: "Annesi hasta, çocuğu ağlıyordu." Tamlayan zamirini eklemek de ("onun defteri" - "senin defterin") belirsizliği giderir.